
Sayt kim tomonidan qilinishidan qat'i nazar — studiyada, frilanserda yoki konstruktorda — u bir xil bosqichlardan o'tadi. Bu maqola shu bosqichlar haqida: nima birinchi, nima keyin va qaysi bosqichni tashlab ketsa keyin qimmatga tushadi.
Bu yerda hech narsa sotmaymiz. Bosqichlarni bilish sizga kerak — shunda siz ijrochi bilan bir tilda gaplashasiz va nima uchun to'layotganingizni tushunasiz.
Eng ko'p tashlab ketiladigan va eng qimmat bosqich. «Sayt kerak» — bu vazifa emas. Vazifa bu: «qo'ng'iroqlar kelsin», «narxlarni har safar aytib o'tirmay», «tanlovda jiddiy ko'rinaylik».
Vazifadan hamma qolgan narsa chiqadi: nechta sahifa, qanday matn, qanday tugma. Vazifasiz sayt chiroyli bo'ladi, lekin hech nima qilmaydi.
Buni siz qilasiz. Ijrochi sizning biznesingizni sizdan yaxshiroq bilmaydi.
Vazifadan sahifalar ro'yxati chiqadi. Bitta xizmat bo'lsa — bitta sahifa yetadi. Beshta xizmat bo'lsa — har biriga alohida sahifa, chunki odam aynan o'z xizmatini izlaydi.
Shu bosqichda til masalasi ham hal qilinadi. Ikkinchi til — bu tarjima emas, bu ikkinchi manzillar tarmog'i. Keyin qo'shish har doim qimmatroq.
Bu tartibni ko'pincha buzishadi, va bekorga. Avval dizayn chizilsa, matn keyin uning bo'sh joylariga siqib solinadi — natijada gap kesiladi, eng muhim jumla sig'may qoladi.
To'g'ri tartib: avval nima aytmoqchisiz, keyin qanday ko'rsatish. Matn tayyor bo'lsa, dizayn unga moslashadi.
Bu ham ko'pincha siz. Ijrochi so'zlarni chiroyli qila oladi, lekin sizning narxlaringizni, muddatlaringizni va shartlaringizni bilmaydi.
Bu yerda sayt ko'rinishga ega bo'ladi. Muhim: dizayn telefon uchun ham chiziladi. O'zbekistonda saytga kirishlarning katta qismi telefondan, va «keyin moslashtiramiz» degan yondashuv har doim yomon chiqadi.
Dizayn ishlaydigan saytga aylanadi. Shu bosqichda paydo bo'ladi: formalar, tugmalar, sahifalar orasidagi havolalar, boshqaruv paneli.
Kim qanday yig'ishi — studiyada dasturchi qo'lda, konstruktorda siz o'zingiz, AI-konstruktorda suhbat orqali. Natija bir xil bo'lishi kerak: ishlaydigan sayt.
Eng ko'p tashlab ketiladigan bosqich, va u bepul. Nima tekshiriladi:
Forma ishlayaptimi. O'zingiz ariza qoldiring va xabar kelganini ko'ring. Ishlamaydigan forma — eng qimmat xato: mijozlar kelganini ham bilmaysiz.
Telefonda qanday ko'rinadi. O'z telefoningizdan oching, kompyuterni kichraytirib emas.
Matnda xato yo'qmi. Ovoz chiqarib o'qing — ko'z xatoni o'tkazib yuboradi, quloq yo'q.
Havolalar ishlayaptimi. Har bir tugmani bosib ko'ring.
Sayt internetga chiqadi. Va bu yerda bitta band bor, uni oldindan so'rash kerak: domen va hosting kimning nomida.
Ular sizning nomingizda bo'lishi shart. Aks holda bir yildan keyin ijrochi bilan yo'llaringiz ayrilganda sayt u bilan ketadi.
Buni ko'pchilik kutmaydi. Nashr qilingan sayt Google va Yandeksda darhol paydo bo'lmaydi va o'z-o'zidan yuqoriga chiqmaydi.
Kerak bo'ladigan eng kam narsa: har bir sahifada o'z sarlavhasi va tavsifi, sayt xaritasi, qidiruv tizimlariga ochiqlik. Busiz sayt bor, lekin uni faqat havolani bilganlar topadi.
Bosqichlar bo'yicha vaqt taqsimoti odatda kutilganidan boshqacha:
Ya'ni «sayt bir kunda» — bu yig'ish haqida, butun ish haqida emas. Yig'ish tez bo'lishi mumkin; vazifa va matn tez bo'lmaydi.
Tajriba shuni ko'rsatadi: sayt ishlamasa, sabab deyarli har doim birinchi bosqichda — vazifa aytilmagan. Dizayn yomon bo'lgani uchun emas.
Ikkinchi o'rinda — tekshirish. Ishlamaydigan forma bilan sayt oylab turishi mumkin, va buni hech kim sezmaydi.